Świat filatelistyki cyfrowej
Poznaj nową formę kolekcjonowania znaczków pocztowych.
Spis treści
- 1.1. Czym jest Kryptoznaczek?
- 1.2. Światowy Związek Pocztowy (UPU) a filatelistyka cyfrowa
- 1.3. Filatelistyka cyfrowa na świecie
- 1.4. Polski Kryptoznaczek – historia projektu
1.1. Czym jest Kryptoznaczek?
Znaczek pocztowy od ponad 180 lat jest przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów na całym świecie. Wraz z rozwojem technologii pojawiła się możliwość nadania mu również cyfrowego odpowiednika.
Tak powstał Kryptoznaczek.
Kryptoznaczek składa się z dwóch części: fizycznego znaczka pocztowego oraz powiązanego z nim tokenu NFT.
Fizyczny znaczek można przechowywać w klaserze, tak jak inne walory filatelistyczne. Zachowuje on również funkcję znaku opłaty pocztowej, zgodnie z zasadami określonymi przez emitenta.
Token NFT jest jego cyfrowym odpowiednikiem, zapisanym w sieci blockchain. Można go przechowywać w portfelu cyfrowym, oglądać i przekazywać innym kolekcjonerom.
Co ważne, fizyczny znaczek i jego cyfrowy odpowiednik mogą później mieć różnych właścicieli.
Co oznaczają te wszystkie nazwy?
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| NFT | Cyfrowy walor kolekcjonerski posiadający identyfikator w sieci blockchain. |
| Blockchain | Publiczny rejestr, w którym zapisywane są informacje o tokenach i ich transferach. |
| Portfel cyfrowy | Aplikacja umożliwiająca dostęp do posiadanych tokenów NFT. |
| Polygon | Sieć blockchain, z której korzysta Polski Kryptoznaczek. |
| OpenSea | Serwis, w którym można przeglądać kolekcje NFT. |
Czy muszę znać się na blockchainie?
Nie. Podobnie jak nie trzeba znać technologii drukowania znaczków, żeby je kolekcjonować, nie trzeba znać szczegółów działania blockchaina, żeby posiadać Kryptoznaczek.
Warto jednak wiedzieć, jak bezpiecznie korzystać z portfela cyfrowego. Wyjaśniamy to w rozdziale trzecim.
1.2. Światowy Związek Pocztowy (UPU) a filatelistyka cyfrowa
Filatelistyka cyfrowa rozwija się na całym świecie. Poszczególni operatorzy pocztowi tworzą produkty wykorzystujące różne technologie i sposoby kolekcjonowania.
Aby ułatwić ich rozróżnianie, Światowy Związek Pocztowy (UPU) opracował trzy rekomendowane definicje, opublikowane 8 sierpnia 2023 roku.
Digital Stamp – znaczek cyfrowy
Znaczek wydany w postaci cyfrowej przez wyznaczonego operatora pocztowego lub w jego imieniu. Nie musi wykorzystywać technologii blockchain.
NFT Stamp – znaczek NFT
Cyfrowy znaczek kolekcjonerski zapisany jako NFT w sieci blockchain. Może istnieć samodzielnie lub posiadać fizyczny odpowiednik.
Crypto Stamp – Kryptoznaczek
Fizyczny znaczek pocztowy posiadający cyfrowy odpowiednik NFT w sieci blockchain.
Najważniejsze rozróżnienie: każdy Kryptoznaczek ma fizyczną część, natomiast znaczek NFT może istnieć wyłącznie cyfrowo.
Taksonomia cyfrowych produktów filatelistycznych UPU
1.3. Filatelistyka cyfrowa na świecie
Pierwszy Kryptoznaczek z cyfrowym odpowiednikiem NFT wydała Poczta Austriacka 11 czerwca 2019 roku.
Przedstawiał jednorożca i zapoczątkował nowy etap rozwoju światowej filatelistyki.
W kolejnych latach do grona emitentów dołączyli następni operatorzy pocztowi, wprowadzając zarówno Kryptoznaczki, jak i samodzielne wydania NFT.
Dziś filatelistyka cyfrowa jest obecna na różnych kontynentach. Obejmuje kolekcje poświęcone historii, przyrodzie, sztuce, kulturze i współczesnym wydarzeniom.
Poznaj wybranych emitentów
| Operator | Kolekcje i informacje |
|---|---|
| Poczta Austriacka | https://onlineshop.post.at/en-AT/page/crypto-stamp |
| Poczta Szwajcarska | https://crypto-stamp.post.ch/en |
| Poczta Niderlandzka | https://www.postnl.nl/en/sending/nl-crypto-stamp/ |
| Poczta Luksemburska | https://www.post.lu/en/lp/crypto-stamp |
| Poczta Francji | https://nftimbre.com/en |
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Światowe emisje filatelistyki cyfrowej zostały szczegółowo przedstawione między innymi w książce Sebastiana Kwaśnego „Filatelistyka cyfrowa & kryptofilatelistyka w erze Web3”.
Warto również poznać niezależny katalog światowych Kryptoznaczków prowadzony przez Luca Mangina.
https://crypto-stamps.org/catalogue/
1.4. Polski Kryptoznaczek – historia projektu
Projekt Polskiego Kryptoznaczka rozpoczął się 18 października 2022 roku od wydania „Talara Augusta” - pierwszego polskiego waloru wykorzystującego technologię NFT.
14 lutego 2023 roku do sprzedaży trafiła pierwsza kolekcja Kryptoznaczków „Polska w Kosmosie”, łącząca fizyczne znaczki pocztowe z ich cyfrowymi odpowiednikami zapisanymi w sieci blockchain.
W kolejnych latach powstawały następne kolekcje, w tym wydania główne, specjalne, Kryptopocztówki i samodzielne cyfrowe walory NFT.
W 2026 roku Poczta Polska przygotowała kolekcję „Dzień Znaczka Pocztowego 2026”, łączącą historyczne motywy pocztowe z nowymi rozwiązaniami kolekcjonerskimi.
Archiwum polskich kolekcji cyfrowych
Poniżej znajdują się odnośniki do kolekcji Poczty Polskiej w serwisie OpenSea. Można tam obejrzeć poszczególne cyfrowe walory i sprawdzić informacje o tokenach.
| Kolekcja | Link do OpenSea |
|---|---|
| Polska w Kosmosie – 1.0 (2023) | OpenSea |
| W Przestworzach – 2.0 (2024) | OpenSea |
| Talary 1.0 | OpenSea |
| Talary 2.0 | OpenSea |
| Talary 3.0 | OpenSea |
| Kryptopocztówki 1.0 | OpenSea |
| Kryptowalentynki 2023 | OpenSea |
| Kryptowalentynki 2024 | OpenSea |
| Odsiecz Wiedeńska | OpenSea |
| Bitwa pod Chocimiem | OpenSea |
| Najlepsze polskie znaczki | OpenSea |
| Polskie znaczki obiegowe i okolicznościowe | OpenSea |
| Boże Narodzenie 2025 | OpenSea |
| WOŚP 2026 – nowodruki z NFT | OpenSea |
| Walentynki 2026 | OpenSea |
| Zwierzęta domowe 2026 | OpenSea |
| Dzień Znaczka Pocztowego 2026 | OpenSea |
Nie trzeba posiadać portfela cyfrowego, żeby przeglądać publiczne kolekcje na OpenSea.